آزمایش مکانیک خاک
13
آوریل

آزمایش مکانیک خاک

1آزمایش مکانیک خاک

آزمایش خاک

در ساخت و سازهای شهری بخصوص در کلانشهرهایی مثل تهران،  ارائه دفترچه آزمایش خاک معتبر، از مدارک لازم هنگام اخذ جوازو پروانه ساختمانی می باشد
از اطلاعات موجود در دفترچه آزمایش خاک، در موقع طراحی سازه و بخصوص طراحی فونداسیون استفاده می شود.
در گذشته آزمایش خاک برای اکثر ملک ها به صورت صوری و بدون انجام آزمایشات ارائه می شد ولی از سال ۹۳ انجام آزمایش خاک برای هر ملکی که اقدام به گرفتن جواز میکند اجباری است
و سازمان نظام مهندسی نیز روی صحت انجام آن و واقعی بودن آن نظارت مستقیم دارد.

فرآیند انجام آزمایش خاک چگونه است؟

ابتدا باید از خاک محل احداث ساختمان نمونه برداری انجام شود. برای نمونه برداری می بایست گمانه ( چاهک ) هایی در زمین محل احداث ساختمان حفر شود و نمونه ها از عمق های مختلف برداشته شود.
برای اطمینان از صحت نمونه گیری، باید از فرآیند نمونه برداری و  انجام آزمایش صحرایی (SPT) در هر مرحله فیلم برداری شود.
( این فیلم ها جز مدارکی است که به منظور اخذ تاییدیه باید به سازمان نظام مهندسی ارائه گردد.)

فیلم برداری از عملیات حفاری و نمونه برداری:

فیلم برداری می بایست توسط کارشناس آزمایشگاه انجام پذیرد و پارامترهای مورد نظر سازمان نظام مهندسی را در بر داشته باشد. اولین مرحله فیلم برداری قبل از شروع حفر گمانه است. در فیلم باید موقعیت ملک و مجاوران، تابلو مشخصات کارگاه، موقعیت حفر گمانه نیز، گرفته شود.
توجه: به هیچ وجه قبل از هماهنگی با آزمایشگاه خاک و حضور کارشناس در محل، اقدام به حفر چاهک ننمایید.
بعضی از سازندگان با هدف تسریع در کار،  اقدام به حفر چاهک می کنند، در حالی که هنوز با آزمایشگاه هماهنگ نکرده اند و کارشناس از محل، فیلم برداری نکرده و آزمایش SPT خاک سطح، محل گمانه انجام نشده است. توجه داشته باشید، که این چاهک از نظر سازمان مردود است و مجددا باید چاهک جدیدی در محل دیگر، بعد از انجام آزمایش سطحی و فیلم برداری، حفر گردد.
مرحله بعدی انجام آزمایشات صحرایی و فیلم برداری در عمق سه متری چاهک می باشد. تا عمق ۱۵ متری، در هر سه متر حفاری، این کار تکرار می شود. بعد از عمق پانزده متری، تا عمق نهایی نیازی به این کار نیست. در عمق نهایی آخرین آزمایش و فیلم برداری، از خاک انجام می شود.

آزمایش SPT چیست؟

این آزمایش به نام آزمایش نفوذ استاندارد نیز شناخته می شود. این آزمایش از جمله آزمایشات اجباری است و برای تشخیص میزان تراکم خاک انجام می شود. ابزار اصلی آزمایش از یک چکش و نمونه گیر مخصوص تشکیل شده است.  عدد خام SPT از تعداد ضرباتی که چکش بر روی نمونه گیر وارد می آورد تا به عمق معینی در خاک فرو رود بدست می آید. طبیعتا هر چقدر خاک نرم تر باشد این عدد کوچک تر خواهد بود.

• سایر آزمایشات خاک

آزمایشاتی مثل آزمایش برش برجا، آزمایش بارگذاری صفحه ای و آزمایش دانهول در آزمایشگاه، با توجه به مشخصات پروژه( سطح اشغال – عمق گودبرداری – تعداد سقف های سازه ای ) و الزام سازمان نظام مهندسی انجام و هزینه آن به صورت جداگانه محاسبه خواهد شد.

حفاری

گمانه ها در اصل باید به صورت ماشنی حفر شود. البته تا عمق ۱۶ متر، حفر چاهک به صورت دستی به جای گمانه ماشینی بلامانع است.
برای عمق های بیشتر از آن، حتما باید گمانه به صورت ماشینی حفر شود مگر اینکه امکان استقرار ماشین حفار در محل نباشد. برای مثال در ملک های جنوبی که دسترسی به حیاط وجود ندارد، به جای گمانه ماشینی، می توان چاهک به صورت دستی حفر نمود.
توجه: حفر چاهک به صورت دستی با عمق بیش از ۳۰ متر ، به دلایل ایمنی توصیه نمی شود.
در صورتی که گمانه به صورت ماشینی نیز حفر گردد، ایجاد حداقل یک چاهک دستی نیز جهت بازرسی چشمی لایه های خاک و فیلم برداری الزامی است.
پیمانکار حفاری می تواند مستقیما توسط مالک نیز گمارده شود.
چاهک ایجاد شده را می توان بعدا به عنوان چاه جذبی نیز استفاده  نمود. بنابراین بهتر است، در تعیین موقعیت آن دقت کافی به خرج دهند.

هزینه انجام آزمایش

آیتم های تعیین کننده هزینه انجام آزمایش به این شرح است:
۱- تعداد و عمق گمانه ها و چاهک ها
تعداد و عمق گمانه ها بر اساس جدولی که واحد ژئوتکنیک سازمان استان ابلاغ نموده تعیین می شود.
هزینه هر متر حفاری، در مناطق مختلف تهران با توجه به سختی خاک توسط پیمانکار حفار تعیین می شود.
۲- آزمایشات خاص
آزمایش برش برجا و بارگزاری صفحه ای :
در صورتی که عمق گودبرداری بیشتر از ۷ متر باشد (بیشتر از دو زیر زمین ) انجام این آزمایش ها اجباری است.

آزمایش دانهول:

در صورت وجود ۱۱ سقف سازه ای و بیشتر انجام آزمایش دانهول الزامی است.
۳- برگه تعهد – تهیه دفترچه گزارش خاک و اخذ تاییدیه سازمان نظام مهندسی

نحوه تسویه حساب:

تسویه حساب به صورت نقدی می باشد ولی به جهت رعایت حال مشتریان در دو الی سه قسط امکان پذیر می باشد.
۴۰% شروع کار
۳۰% اتمام عملیات حفاری و آزمایشات صحرایی
۳۰% اتمام کار و تحویل گزارش و برگه تعهد

زمان بندی حفر گمانه و چاهک ها:

حفاری با دستگاه برای هر حلقه چاه سه الی چهار روز به طول می انجامد.

تیپ خاک

تیپ خاک را به صورت پیش فرض سه در نظر می گیرند  مگر اینکه نتایج آزمایشات اولیه چیزی متفاوت را نمایش دهد.

آزمایش هایی به صورت متداول بر روی نمونه های اخذ شده، انجام می شود:

آزمایش دانسیته به صورت صحرایی در عمق تراز فونداسیون
آزمایش دانه بندی به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
آزمایش هیدرومتری به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
آزمایش حدود آتربرگ به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
آزمایش compaction به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
آزمایش برش مستقیم به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
آزمایش درصد رطوبت به صورت آزمایشگاهی در محل آزمایشگاه نمونه گیری هر دو متر در عمق خاک تا عمق نهایی
برگه تعهد قبل از انجام آزمایشات صحرایی و آزمایشگاهی در اختیار مالک قرار داده می شود. ( از ارائه برگه تعهد خاک بعد از اتمام حفاری به مالکین معذور هستیم.)

زمانبندی تحویل گزارش آزمایش خاک

یک هفته الی ۱۰ روزانجام آزمایشات زمان می برد. پس از انجام آزمایشات ، دفترچه خاک آماده شده و در سایت سازمان نظام مهندسی جهت تایید، آپلود می شود.
سازمان نظام مهندسی هم ظرف مدت ۷ روز کاری گزارش را بررسی و در صورتی که مشکلی وجود نداشته باشد، گزارش را تایید می نماید.